Przemyskie tokaje Cieślińskiego cz. 1

Kolejnym miastem na szlaku winnych tradycji będzie twierdza Przemyśl. W okresie poprzedzającym wybuch I wojny światowej było to strategiczne miasto c. i k. monarchii, w którym spotykały się liczne nacje i gdzie krzyżowały się rozmaite wpływy kulturowe (ślady tej wielokulturowości najłatwiej odnaleźć dziś na cmentarzu głównym).

Wróćmy jednak do win. W początkach XX wieku i w okresie międzywojennym bardzo znanym miejscem związanym z winami był skład win T. Cieślińskiego. Temu miejscu poświęcony będzie niniejszy wpis.

Przygoda Cieślińskiego z winami nabrała rozpędu od czasów inwestycji w lokal z 1894 r. o czym powiadamia nas Kronika zmieszczona w czasopiśmie Gazeta Przemyska porównując przemyskiego kupca ze znanym z Krakowa Hawełką:

W jednym z kolejnych numerów pojawiła się urocza reklama informująca już o bogatym zasobie spirytualiów:

W tym samym roku Cieśliński reklamował sprzedaż interesujących win, głównie słodkich i mocnych:

Konkurencja dla zakładu Cieślińskiego nie była mała, ponieważ opodal również sprzedawano wina:

Jak się okazało firma Cieślińskiego oferowała chyba lepszy asortyment ponieważ okazała się bardzo trwała. Zresztą wystarczy spojrzeć na reklamę z roku 1894

Jak widać u początków lokalu i sklepu specjalizowano się zarówno w winach jak i w piwach:

A teraz kilka widoków lokalu i sklepu Cieślińskiego znajdującego się pierwotnie na rogu ul. Mickiewicza i ówczesnej ul. Kolejowej (dziś ul. Sowińskiego).

ul. Mickiewicza i fragment ul. Kolejowej w Przemyślu, po lewej stronie widoczna reklama składu win Cieślińskiego (pocz. XX w.)

To samo miejsce w szerszej perspektywie z Placu na Bramie (widoczna charakterystyczna reklama z butelką)

W późniejszym okresie firma Cieślińskiego przeniosła się do nieopodal położonej kamienicy przy ul. Kolejowej 3, a budynek w którym mieściła się wcześniej został gruntownie przebudowany.

Wróćmy jednak do win i przyjrzyjmy się teraz intrygującej reklamie Cieślińskiego z 1913 r. reklamujące wina tokajskie z miejscowości Tolcsva.

Tak, nazwa przemyskie tokaje nie jest błędna – T. Cieśliński mieszkający i pracujący w Przemyślu miał swą winnicę w Tolcsvie, w samym centrum regionu tokajskiego, a powstające tam wina spoczywały w przemyskiej piwnicy. Dziś pewne szczegóły zatarł czas – czym było „wino dla Kółek” oraz mszalny „zieleniak”? Pierwsze to zapewne wino dla Kółek Rolniczych, które były również pośrednikami sprzedaży win, dla nich więc sprzedawał wino w specjalnych cenach. Drugie to prawdopodobnie wino po jednorocznym leżakowaniu. Interesujące uwagi o tokajskiej proweniencji zieleniaka zamieścił w dyskusji p. G. Kurczewski (przy okazji serdeczne podziękowania!) – w przyszłości pochylimy się nad tym popularnym niegdyś rodzajem wina.

Warto tutaj na marginesie dodać, że Cieśliński oprócz winnicy i winiarni w Tolcscvie w dzisiejszym regionie Tokaj-Hegyalja posiadał również winnicę w Vöslau w Dolnej Austrii.

Wracając jednak do przemyskich tokajów – kolejna reklama z czasów I wojny światowej informuje o związkach Cieślińskiego z produkcją tych szlachetnych win:

W każdym razie Cieśliński był zaprzysiężonym w kurii przemyskiej producentem i importerem wina mszalnego i jak  widać win mszalnych wybór był niemały. Imponujący był również krąg eklezjalnych odbiorców jego win. Powyższa reklama wiele również mówi o pojemnościach stosowanych beczek, a także jest świadectwem winiarstwa czasu wielkiej wojny (przypomnijmy, że było to pisane po trzykrotnym oblężeniu i dwukrotnym zdobyciu Twierdzy Przemyśl).

Interesujące jest to, że podstawowym odbiorcą tokajów Cieślińskiego były instytucje kościelne. Zresztą o wyborze win mszalnych mówi więcej następna reklama:

Można pogratulować ówczesnym duchownym wyboru win do sprawowania Eucharystii – wybierano wina słodkie lub aromatyczne (albo posiadające obie cechy). Szczególnie interesujące jest to, że używano w liturgii Maslasza – dziś już bardzo rzadkiego wina tokajskiego otrzymywanego z dojrzewania zwykłego wina na osadzie z win aszu zawierającym wyrafinowane aromaty ze zbotrytyzowanych gron. Więcej na temat działalności firmy Cieślińskiego w okresie międzywojennym można przeczytać w części II.

Advertisements

6 thoughts on “Przemyskie tokaje Cieślińskiego cz. 1

  1. Juliusz P. Grosse znany kupiec krakowski wymieniał zieleniaki jako jeden z gatunków win tokajskich, o czym wiem z „Handlu Krakowa z Węgrami w XVI wieku” Pieradzkiej. Uznałem, że chodzi o wina stołowe ze zdrowych owoców majace często zielonkawy odcień.

    Pozdrawiam.

    • Bardzo dziękuję za ważne i interesujące informacje. Temat „zieleniaka” wydaje mi się ważny i zarazem trudny. Wino to często występowało w literaturze XIX wieku (np. w Zemście Fredry). Z tym typem wina jest chyba pewien problem – dla współczesnych była to chyba nazwa używana potocznie, oznaczała młode wino (tak napisałem we wpisie), ale w jednym ze słowników odnalazłem, że oznaczała… stare wino. Sądzę, że zieleniak to wdzięczny temat na jeden z następnych wpisów, ze względu na ich miejsce w literaturze. Najpierw jeszcze trochę poszukać aby rozjaśnić źródła wspomnianej dwuznaczności. Będę więc wdzięczny za wszelkie dodatkowe informacje i tropy poszukiwań.
      Pozdrawiam serdecznie,
      PP

      • Wpisy w słownikach językowych bywają błędne. Jeden ze słowników podawał „maślacz” jako synonim wina kapkowego, tzw. „kapki” choć wedug innych autorów nazwa ta oznaczała esencję (nektar). Różnica spora, maślacz był lżejszy od aszu, esencja słodsza.

  2. Pingback: Grand Prix Magazynu Wino 2014 – od Tokaju do Rioja | Blisko Tokaju

  3. Pingback: Mały-wielki krok naszej kultury wina (sesja Fukierowska) | Winne tradycje w kulturze polskiej

  4. Pingback: „Wody nie pijam…”, czyli o wine w oblężonej Twierdzy Przemyśl (Jan Jakub Stock) | Winne tradycje w kulturze polskiej

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s