Spożycie wina w XIX wieku (w liczbach i nie tylko)

Statystyki spożycia wina od dawna zaprzątały umysły rodaków z co najmniej kilku powodów: a to aby załamywać ręce nad niskim stanem obecnego spożycia, a to by bić na alarm nad wysokością tegoż spożycia (niekiedy w tym samym czasie co poprzednicy), a to by obłożyć to spożycie podatkiem. Problem wydaje się odwieczny, racje niezwalczone. Interesujące i pouczające być może natomiast spojrzenie na to, jak kiedyś wyglądało spożycie tego szlachetnego trunku. Spójrzmy więc na kilka danych pochodzących z XIX wieku.

Najpierw przytoczmy ogólne dane dotyczące Austro-Węgier pochodzące z lat 60. XIX wieku (według danych z opracowania Abrahama Baera, źródło poniższego cytatu: Gazeta Lekarska, nr 39 (1882)).

Wiadro austriackie (Eimer) równe było 12,457 brytyjskich galonów = 56,592 litrów (nb. wiadro „ruskie” liczyło 13 litrów).

Interesujące dane o produkcji, imporcie i eksporcie wina z dwójmonarchii w latach 60. XIX wieku znaleźć można w samym opracowaniu A. Baera. Poniżej interesująca tabelka (jednostką miary jest również wiadro austriackie):

Jak widać ówczesne dane odnośnie produkcji były przybliżone (zakładano, że co roku produkcja była taka sama). W roku 1868 popełniono błąd w obliczeniach: konsumpcja wynosić powinna 18 424 841 wiader. Jak widać w polskim artykule bezkrytycznie powtórzono dane. Mimo szacunkowego charakteru tych danych ważne jest dla nas to, że spożycie wina szacowano na podobnym poziomie.

W latach 60. cała monarchia spożywała zatem  circa 10.4-10.6 mln hl wina rocznie przy eksporcie zawierającym się w granicach 915-1170 tys. hl (te dane były zapewne szacowane na podstawie informacji o podatkach). Weźmy pod uwagę, że do tej liczby wliczało się spożycie na Węgrzech (kraj, który produkował najwięcej wina po Francji), w samej Austrii (wraz z południowym Tyrolem i Trydentem) oraz w Czechach i na Morawach. Warto zauważyć, że jedno z największych ówczesnych państw europejskich zużywało przeszło 12 razy więcej wina niż współczesna Polska. W roku 2010 rodacy wypili bowiem ok. 850 tys. hl (według raportu „Rynek wina w Polsce” Wealth Solutions i The IWSR).

Jeszcze jedna interesująca obserwacja, którą można wywieść choćby z pierwszego zestawienia: wino było najczęściej spożywanym trunkiem: jego konsumpcja wynosiła nieco ponad 50%. Cóż, niestety nasi przodkowie mieszkający w Galicji mieli stosunkowo niewielki wkład do tej liczby – podobnie zresztą jak północne Węgry i Siedmiogród.

Zainteresowanym polecam lekturę u źródeł: naukową pracę Abrahama Baera, Der Alcoholismus, seine Verbreitung, und seine wirkung auf den individuellen und socialen Organismus sowie die Mittel, ihn zu bekämpfen (1878) – dostępna jest obecnie w sieci. Oczywiście temat jest poważny, a dane o charakterze naukowym.

Posiadamy również oficjalne dane odnośnie importu wina do Galicji w 1871 r. (przy okazji wystawy krajowej w Wiedniu opisywanej w poprzednim wpisie). Dla porównania poniżej dane o produkcji, imporcie i eksporcie innych trunków.

Wybór danych dotyczących produkcji, importu oraz eksportu trunków dla Galicji w roku 1871 (spis przygotowany na potrzeby wystawy krajowej w Wiedniu)

Przy zaniedbywalnie małej produkcji własnej można przyjąć, że liczba opisująca import wina ukazuje w przybliżeniu roczny obrót winem i w przybliżeniu może być traktowana jako wyraz rocznego spożycia wina. Dla całej Galicji sprowadzono więc 7421,5 hl wina. Dużo do myślenia dają natomiast inne liczby ukazujące produkcję innych trunków – z pewnością Galicja była regionem piwnym, choć spirytusu i mocnych trunków produkowano również ogromne ilości (weźmy choćby wytworzone 171658hl spirytusu!). Wino stanowiło więc wówczas jeszcze malutki odsetek spożywanych alkoholi – biorąc pod uwagę objętość stanowiło jedynie 1,5%. Samych rosolisów i likierów spożyto prawie 5 razy więcej.

Z pewnością wino było wówczas towarem ekskluzywnym, duże zmiany zaczęły się dokonywać dopiero od lat 80. XIX wieku, a zasługa w tym nie tylko wzrostu zamożności społeczeństwa, ale i popularyzacji wina na wsi.

Interesujące dane o spożyciu wina zawarte zostały w wystąpieniu z 1885 r.posła Dawida Abrahamowicza (to ten sam, uwieczniony w dowcipach nieśmiertelnym anonsem filozofa Wojciecha Dzieduszyckiego wygłoszonym na pewnym przyjęciu: „Piękne Panie, szanowni Panowie i Ty, Dawidzie Abrahamowiczu!”)

Wystąpienie dotyczyło ustanowienia nowego podatku (wystąpienie „w przedmiocie zaprowadzenia opłat konsumpcyjnych na pokrycie wydatków funduszu krajowego”). W tym celu podane zostały interesujące dane statystyczne.

Jak widać zakusy fiskusa były duże, zwłaszcza na wino reńskie i francuskie (zwłaszcza szampańskie). Po raz kolejny widać, że szampan cieszył się już wówczas niezmierną popularnością. Druga interesująca obserwacja dotyczy struktury spożycia: 5020 hl wina, 494.4 hl koniaków, rumów i likierów oraz 230.52 hl wódki. Spożycie wina stanowiło więc we Lwowie 87.4% spożywanych trunków. Czyż Lwów doby autonomicznej nie był miastem winem płynącym?!

Niekiedy cel podawania danych statystycznych uświęcał dane, no może dokładnie rzecz biorąc poświęcał dane na rzecz oczywistości. Tym razem cel był patriotyczny – zapewnienie zbytu dla krajowej produkcji rolnej. Przy okazji „oberwało się” winom. Niestety w kwestii wina patriotyzm nie jest sprawą łatwą… Zapraszam do zapoznania się z jeszcze jedną „statystyką”, tym razem z lat 30. XX wieku, widzianą prostym gospodarskim okiem.

Pytanie postawione przez autora-gospodarza brzmiało: czy możemy coś zrobić aby ratować naszą produkcję rolną? Odpowiedź z uzasadnieniem zamieszczam poniżej.

Jak widać ruch ludowy był podzielony: jedni domagali się dobrego wina, inni widzieli w nim zagrożenie dla swych interesów. Diametralne różnice ocen rynku winnego. Samo życie… Czy jednak któryś z czytelników wymieniłby kieliszek wina węgierskiego lub dalmatyńskiego na szklankę mleka?!

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s