Na świętego Marcina gęś i gąsior wina

gesW tym roku trudno było nie usłyszeć o tradycyjnej gęsinie na dzień świętego Marcina. Swoją drogą to miłe, że kolejna smakowita tradycja zostaje przywrócona do życia. Tym razem tradycja kulinarna została skojarzona z naszym pięknym świętem narodowym, świętem dającym optymizm i nadzieję, że polskość może być i piękna, i dumna, i twórcza. Rozpamiętując zatem smak doskonałej polskiej gęsiny, pośród patriotycznych uniesień, spójrzmy na kilka elementów tradycji wiążących się z przypadającym na 11 listopada dniem św. Marcina.

Najstarsze tradycje, o których dziś wspomnimy, sięgają jeszcze końca XVIII wieku, czasów schyłku pierwszej Rzeczypospolitej. Zapoznamy się z nimi w relacji redaktora Kurjera Warszawskiego.winieta-Kurjer_Warszawski_1824-nr_270Przede wszystkim dla naszych prapradziadków najważniejsze były wróżby pogodowe. Łatwo zrozumieć to zainteresowanie, ponieważ nie było służb meteorologicznych, a jednocześnie sroga zima była dla wszystkich trudnym do przeżycia okresem. Tak więc jakiekolwiek próby przepowiadania pogody miały doniosłe znaczenie. Warszawski dziennikarz nieskory był raczej do wiary w przepowiednie czynione z kości gęsi, ale wierzył w korelację pogody z dnia świętego Marcina z pogodą zimową.prognoza-Kurjer_Warszawski_1824-nr_270Oczywiście nie mogło zabraknąć wzmianek o interesujących nas zwyczajach kulinarnych. Przeczytajcie zatem o świętomarcińskiej gęsinie i zwyczajach tej uroczystej uczty.

ges_Marcina-Kurjer_Warszawski_1824-nr_270

Reporter donosił również o tym, że ceniono bardzo stare gęsi: ojcowie dawali córkom w posagu kilkunastoletnie gęsi. Według przytoczonej relacji Gazety Hamburskiej ponoć w Glentorn w Hrabstwie Lincolon żyła wówczas gęś, która liczyła już 100 lat i była dziedziczona wraz z wsią. Kto chce, ten niechaj wierzy…

Następna relacja z tegoż samego źródła z roku 1847 mówi o interesującej kwestii. Obok uczty wigilijnej oraz wielkanocnej, uczta świętomarcińska była trzecią ważną ucztą w kalendarzu świątecznym:

marcinskie-Kurjer_Warszawski_1847_nr_303

I jeszcze o związkach dnia św. Marcina z kulturą wina, tym razem z czasopisma Światło z roku 1895.

winieta-Swiatlo_1895_nr_23

marcinskie-Swiatlo_1895_nr_23

Tak, w ten dzień niech tylko gęsi piją wodę!

Jeżeli ktoś nie zna opowieści tłumaczącej związki gęsi ze świętem Marcina to polecam prosto opowiedzianą legendą św. Marcina, pochodzącą z tego samego numeru dodatku do czasopisma Światło.

I jeszcze garść przysłów… mądrości ludu:

przyslowia-marcinskie-Kalendarz_Cieszynski_1871_s_23

Jak dla mnie, najpiękniejsze jest tytułowe powiedzenie o gęsi i gąsiorze – nic nie straciło ze swej mądrości. Zatem na zdrowie!

ges_pieczona

gasior-wina

Gęś pieczona ze zbiorów olddesignshop.com

PS. Wycinki publikacji pochodzą ze zbiorów Wielkopolskiej Biblioteki Cyfroweje-biblioteki  UW oraz Śląskiej Biblioteki Cyfrowej, do odwiedzenia których gorąco zachęcam! Biblioteki cyfrowe zachowują bowiem skarby polskich tradycji, tak więc ich twórcom należą się szczególne słowa uznania z okazji 11 listopada.

Advertisements

4 thoughts on “Na świętego Marcina gęś i gąsior wina

    • Bardzo mnie to cieszy, że tradycja odżywa bardzo szybko – jeszcze kilka lat temu trudno było to przewidzieć. Najbardziej cieszy mnie zaś to, że mamy naszą własną odpowiedź na amerykańskiego indyka na święto dziękczynienia. Okazuje się, że nie musimy kopiować Amerykanów, a sami możemy zrobić coś interesującego. Ach, ten 11 listopada, to naprawdę dzień na miłe przemyślenia przy gęsinie i winie 🙂

  1. Pingback: Pierwszy przegląd tygodnia by dotrzechdych.pl #wina #wino #przeglądtygodnia | A Listly List

  2. Pingback: Czas Wina wyróżnił winiarskie blogi | Blisko Tokaju

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s