Jak pokonać jesienne zmory?

Dziś początek jesieni – zimno, słota i szarości. Jak się nie poddać melancholii? Jak pokonać przejmujące zimno? Jak uczynić nadchodzącą jesień bardziej ludzką? Odpowiedzi na te pytania jest wiele, ale tylko o jednej wiemy, że wypróbowana została przez co najmniej kilkadziesiąt pokoleń rodaków.

Grzane wino! To ono niosło zdrowie w dawnych czasach i powszechnie było stosowane nie tylko w medycynie domowej, ale i przez znanych lekarzy (jak Mikołaj Kopernik, którego przepis znajdziecie tutaj). Dziś jednak kilka słów o kulturowym wymiarze grzanego wina – naszego panaceum na jesienne problemy. Owszem różne nacje zażywają grzanego wina, ale jesień w Polsce bywa dotkliwa bardziej niż gdzie indziej, stąd i większe uznanie dla tego trunku.

Grzane wino kojarzyło się niegdyś z dobrą zabawą. Potrafiło w tej roli dobrze zastępować drogiego szampana. Dodawało również animuszu, nie zawsze jednak w rozsądnym umiarze. W każdym razie próbował to wykorzystać jeden z warszawskich kupców, który zamieścił takie oto wierszowane ogłoszenie:

winieta-Mucha_1891_nr_18Grzane_wino-mucha_1891_nr_18

Grzane wino z korzeniami – to klasyka gatunku. Zmieniały się tylko wina, które niestety bywały różnego gatunku. Niektóre winiarnie szły jednak dalej i oferowały  wina przyprawione według własnych strzeżonych receptur (celowały w tym winiarnie w dawnym Bytomiu, ale o tym innym razem). W XIX wieku zaczęto również wytwarzać esencje do aromatyzowania grzanego wina.

W każdym razie już 5 szklanek mogło być groźne dla porządku publicznego, stąd grzane wino pojawiało się w wielu opowieściach z dreszczykiem. Próbowano więc zastępować grzane wino bezalkoholowymi ekstraktami, zwykle niemieckiego pochodzenia. Nie cieszyły się one jednak chyba zbyt wielkim uznaniem, i to nie tylko z powodów patriotycznych. Oto przykład reklamy takich „nowoczesnych” (A.D. 1909) pruskich wynalazków:

grzane_wino-Gazeta_Gdanska_1909_winietagrzane_wino-Gazeta_Gdanska_1909_s_3

W okresie międzywojennym grzane wino pojawiało się również często. Co ciekawe – proponowane było jako napój dla sportowców, nastał bowiem wówczas szał na punkcie sportów zimowych. Wydaje się, że często w sportach tych najważniejszym aspektem był aspekt towarzyski, stąd tak ważne było to, co działo się wokół samego sportu. Dla przykładu oferta Śniadalni Sportowej ze sztucznego toru lodowego w Katowicach z roku 1930

grzane_wino-Sport_1930_nr_45-reklama

Niestety grzane wino w czasach PRL podzieliło los całej naszej kultury wina. Wciąż chyba nie do końca rozumiemy dlaczego tak się stało (choć niby każdy wie: sowieci, kolektywizacja, centralnie sterowana gospodarka, jakość zamiast ilości). Komuś, kto nie żył w tamtych czasach trudno jednak na trzeźwo zrozumieć, jak to się mogło stać, że ludzie tak systemowo dawali się upadlać (ach te PRL-owskie słownictwo i obyczaje przechowane w instytucjach państwowych…).

Interesujący przyczynek do zrozumienia tej ponurej epoki przynosi obserwacja obyczajowa z roku 1969, którą opublikował nieoceniony Dziennik Polski (niektórzy wciąż jeszcze wspominają słynną krakowską „Baryłeczkę” — dodajmy, najlepsze miejsce związane z winem w ówczesnym Krakowie). Miłośnikom wina o słabszych nerwach należy odradzić lekturę poniższego wycinka prasowego.

Baryłeczka-Dziennik_Polski_1969_nr_7921

Niestety do dziś wiele osób na dźwięk słów „grzane wino” zamyka się w sobie pod wpływem piekielno-kwasowo-siarkowych wspomnień. To silniejsze niż wizja wesołego i sielskiego PRLu w TVP. Chyba już czas najwyższy pokonać te wszystkie zmory… Czas na dobre grzane wino budzące miłe skojarzenia z jesienią!

 

Materiały pochodzą z bibliotek cyfrowych: Małopolskiej Biblioteki Cyfrowej, Śląskiej Biblioteki Cyfrowej, Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej i Biblioteki Cyfrowej UW.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s