Champagne de Poznań?

Wino musujące to obowiązkowy temat na Sylwestra – tradycja ta ma się dobrze, bo od schyłku XIX wieku do dziś nic się w tej materii na szczęście nie zmieniło. W tym roku uwagę przyciągnęły – zapewne słusznie – polskie wina „szampańskie”. Czy słyszeliście o winach z etykietą Champagne z Poznania? I to bez żadnych cudzysłowów wprowadzających dwuznaczność!

Stali czytelnicy być może przypominają sobie zeszłoroczny wpis o polskich „szampanach”. Wówczas jednak słowo to ujęte było w cudzysłowy – firmy działające przy ul. Mielżyńskiego 22 w Poznaniu wytwarzały wina musujące, które w najlepszym wypadku nazywały Szampanami. Tym razem pytanie wydaje się wprost paradoksalne – czyż w Poznaniu mógł powstawać prawdziwy musujący Champagne?!

Trudno ominąć mielizny pytań o prawdę w kontekście wina…  lepiej więc spojrzeć na historię interesującej, choć zapomnianej dziś spółki winiarskiej aby nie burzyć szampańskiego nastroju.

Korzenie poznańskich szampanów

Geiling-winieta-1939Historia zaczyna w krainie sektów. Georg (Jerzy) Geiling (1863–1947) – niemiecki wytwórca sektów pochodzący z Rüdesheim nad Renem. Uczył się bednarstwa w Reims i Épernay. w 1890 założył w Reims wytwórnię win musujących, a w 1895 wytwórnię w Bacharach nad Renem. Następnie przybył w 1923 r. do Poznania, gdzie przy ulicy Wielkiej 21 (w miejscu swego zameldowania) założył firmę o nazwie “wytwórnia gronowych win musujących George Geiling & Cie”. Geiling niedługo potem powrócił do Bacharach. „Fabrykant szampana” Jerzy Geiling powrócił jeszcze do Poznania na kilka dni w grudniu tegoż roku (zob karta w Archiwum Państwowym: awers i rewers) – niestety niewiele wciąż wiadomo o jego dalszych związkach z Poznaniem, będę wdzięczny za pomoc w ustaleniu faktów.

Poznań ul. Wielka (po lewej dom towarowy pod nr 21) - żródło: http://poznan.wikia.com/wiki/Ulica_Wielka

Poznań ul. Wielka w roku 1915 (jeszcze jako ul. Szeroka; po prawej z widocznym wykuszem dom towarowy pod nr 21) – żródło: http://poznan.wikia.com/wiki/Ulica_Wielka

Firma ta przekształciła się w spółkę akcyjną i działała przy Wielkiej 21 (jeszcze w 1928 r.) a następnie przy ul. Grunwaldzkiej 18 aż do czasów II wojny światowej. Pod adresem tym mieścił się hotel Polonia – największy ówcześnie budynek hotelowy w Polsce stworzony z myślą o obsłudze słynnych poznańskich targów, przekształcony później na lokale mieszkalne (od II wojny w budynek zajmuje szpital wojskowy, a następnie kliniczny).akcja-Geiling

Firmą kierowali zaradni poznaniacy, zatem pod koniec okresu międzywojennego firma chwaliła się trzykrotnym wyróżnieniem złotym medalem (Poznań 1927, 1929 oraz „Państwowy medal złoty 1929”). Przedsiębiorstwo było członkiem Związku Fabrykantów Tow. zap. w Poznaniu. Niestety skutki Wielkiego Kryzysu dotknęły i tej firmy, na początku lat 30-tych została postawiona w stan likwidacji. W 1934 r. już w stanie likwidacji spółka przyniosła stratę, jednak stosunkowo niewielką – wówczas w obrębie przemysłu spożywczego dochodowe były jedynie cukrownie.

Co ciekawe wino bazowe sprowadzane było z Francji, a wtórną fermentację przechodziło w Poznaniu (por. Marian Eckert, Przemysł rolno-spożywczy w Polsce w latach 1918-1939, Poznań 1974). Na etykietach pisano po prostu “Champagne Geiling Poznań-Reims”. Zapewne wino bazowe pochodziło ze spółki Geilinga działającej od 1890 r. w Reims. W ten sprytny sposób ominięto ówczesne przepisy prawne. Sprowadzano wino spokojne objęte niższymi podatkami i o niższej cenie, a nadawano mu szampańskiego charakteru na miejscu. Koncept pozwalał również skutecznie odpierać zarzuty strony francuskiej. W latach trzydziestych odnotowano kilka reakcji ze strony francuskiego Syndicat de Commerce des Vins de Champagne, ale nie udało się zdobyć informacji o tym, aby byli w stanie zmusić Geilinga do zaprzestania produkcji „Champagne de Poznań” (uczynili to jednak niedługo później komuniści – i to jak skutecznie!). 

Firma Geiling jako nieliczna z polskich firm winiarskich zastrzegła swój znak towarowy o czym mówi wpis Wiadomości Urzędu Patentowego z roku 1929:

Geiling-Logotyp-Widaomości_Urzedu_Patentowego_r._6_1929_z_4_s_237

Dla zainteresowanych: wina Geilina w przededniu wojny (maj 1939) kosztowały następująco:

  • gazowane „Grand Prix” – 6.80 zł,
  • „Goût Américain” – 6.50 zł.

Wina Geilinga sprzedawano nie tylko w Poznaniu. Oto przykład z Bydgoszczy – oferta na Sylwester A.D. 1926:

Geiling-gazeta_bydgoska_1926.12.30_nr_300_winietaGeiling-gazeta_bydgoska_1926.12.30_nr_300_s_9

Uprzejmie proszę zwrócić uwagę, że wina Geilinga były oznaczane jako „francuskie szampańskie”.

Czas wreszcie postawić fundamentalne pytanie, czy wina Geilinga były dobre? Trudno dziś na nie odpowiedzieć wprost, ale raczej tak było, bo wina te pojawiły się nawet w porównaniach poznańskich dziennikarzy. Oto niejaki K.J. na łamach poznańskiego Nowego Kurjera w upalnym lipcu 1930 r. tak opisywał film z legendarnym Busterm Keatonem wchodzący na ekrany (prawdopodobnie chodziło o film The Cameraman z 1928). Porównanie wydaje nie budzić wątpliwości odnośnie zdania redaktora na temat wyrobów Geilinga. Komentarz jest tak soczysty, że nie powstydziłby się go pewnie i Stanisław Janicki (możecie zresztą posłuchać odcinka Odeonu z RMF Classic poświęconego Keatonowi):

k.j.-szampan_Geilinga-Nowy_Kurjer_1930_6.07._nr_154_s_12

Na zakończenie historii o szampanach Geilinga została nam jeszcze jedna sympatyczna wiadomość z lutego 1931 r. o charytatywnej, uskrzydlającej wprost, działalności firmy.

Geiling-Lotnik. Ilustrowany miesięcznik poświęcony lotnictwu i jego technice. Organ Wielkopolskiego Klubu Lotników 1931.02 R.8 Nr2(131)_winieta Lotnicze_chrzciny-Lotnik. Ilustrowany miesięcznik poświęcony lotnictwu i jego technice. Organ Wielkopolskiego Klubu Lotników 1931.02 R.8 Nr2(131)_25

Geiling-Lotnik. Ilustrowany miesięcznik poświęcony lotnictwu i jego technice. Organ Wielkopolskiego Klubu Lotników 1931.02 R.8 Nr2(131)_s_48

Z pewnością rozwijające się polskie lotnictwo potrzebowało wielu szampanów dla chrztów nowych statków powietrznych. Polskie szampany dla polskich skrzydeł! Czyż to nie wspaniałe hasło w sam raz na tamte czasy?

Dla miłośników awiacji jeszcze jedno zdjęcie wspomnianego samolotu Hanriot H-28 ze słynną polską pilotką Wandą Modlibowską.

Hanriot H-28, na szczęście piasta śmigła była twardsza od butelki szampana Geilinga (fot. (C) www.aeroklub.poznan.pl)

Hanriot H-28 z pilotkami Aeroklubu Poznańskiego. Na szczęście piasta śmigła była wytrzymała na uderzenia butelki szampana Geilinga (fot. (C) http://www.aeroklub.poznan.pl)

Niemiecka firma Georges Geilling & Cie

Warto wspomnieć, że niemiecka firma Geilinga w roku 1912 przekształcona została w spółkę akcyjną (zob. akcję spółki) i działała w Bacharach am Rhein. W roku 1929 dokonała się fuzja ze spółką „Union-Sektkellerei AG” z Würzburga. Niestety w latach 90-tych spółka upadła z powodu niewypłacalności. Na szczęście nazwa marki przetrwała i jest własnością firmy, która działa w dawnym miejscu jako Sectkellerei Georg Geiling GmbH. Będąc nad Renem można zwiedzić wspomniane, historyczne piwnice. Ciekawe, czy wiedzą coś o poznańskiej, siostrzanej firmie?

Na zakończenie

Wszystkim Czytelnikom na Nowy Rok 2015 życzę wielu wspaniałych win i wiele wspaniałych tekstów o winach na wielu interesujących blogach. Niech też nie braknie nikomu czasu, aby nacieszyć się dobrym winem w dobrym towarzystwie.

Do wpisu wykorzystałem materiały z domeny publicznej pochodzące z niezastąpionej Wielkopolskiej Biblioteki Cyfrowej (www.wbc.poznan.pl).

Advertisements

2 thoughts on “Champagne de Poznań?

    • Na trop tej firmy wpadłem kilka miesięcy temu, ale trafiłem wtedy na wiadomość, że niemiecka firma splajtowała. Na szczęście okazało się, że tradycje są kontynuowane, więc może jakimś następnym razem w Niemczech uda się dowiedzieć czegoś o firmach Geilinga.

      W dniu 1 stycznia 2015 15:29 użytkownik Winne tradycje w kulturze polskiej napisał:

      >

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s